جغرافیای عمومی کانادا (قسمت دوم)
جغرافياي گياهي
منظره جنگل هاي مخلوط در غزغو فونيك دو پوغتنوف، كبك
كانادا در پاسخ به توافقنامه سال 1992، يك طرح عملياتي تنوع زيستي ايجاد كرده؛ طرح مورد ذكر، گونه هاي در معرض خطر و زيستگاه هاي معيني را هدف گرفته. اقليم هاي زيستي اصلي كانادا عبارتند از:
-
كوه هاي راكي، پوشش گياهي، در بر گيرنده انواع توندرا و جنگل ها مي باشد
-
جنگل هاي معتدل ميوه مخروطي، كه جنگل هاي معتدل باراني نواحي ساحلي بريتيش كلمبيا مثالي از آن هستند.
جغرافياي سياسي
كانادا به ده استان و سه ناحيه تقسيم شده است. بر اساس آمار كانادا، 72.0% از جمعيت، در فاصله 150 كيلومتري (93 مايلي) مرز جنوبي كشور با ايالات متحده متمركزند، 70.0% در جنوب موازي چهل و نهم، و بيش از 60% جمعيت، در امتداد درياچه هاي بزرگ و رودخانه سن لورنس، مابين وينزور، انتاريو و شهر كبك زندگي مي كنند. اين موضوع سبب مي شود قسمت اعظمي از نواحي كانادا بصورت صحاري وسيع به ندرت مسكون باقي بماند؛ تراكم جمعيت كانادا 3.5 نفر بر كيلومتر مربع (9.1 نفر بر مايل مربع)، در زمره پايين ترين تراكم هاي جهان مي باشد. عليرغم اين موضوع، 79.7% از جمعيت كانادا ساكن مناطق شهري، كه تراكم جمعيت آنها رو به رشد است مي باشند.
كانادا در طويل ترين مرز بدون محافظ جهان به طول 8,893 كيلومتر (5,526 مايل) با ايالات متحده شريك مي باشد؛ 2,477 كيلومتر (1,539 مايل) از اين مرز با آلاسكا مي باشد. گرينلند، جزيره تابع دانمارك در شمال شرقي كانادا واقع شده، توسط خليج بافين و تنگه ديويس از جزاير قطبي كانادا جدا شده است. جزاير فرانسوي سنت پير و ميكلون، در خارج از ساحل جنوبي نيوفاندلند در خليج سنت لورنس قرار داشته و بطور كامل توسط آبهاي كانادايي در منطقه ويژه تجاري كانادا احاطه شده. كانادا همچنين داراي يك مرز زميني با دانمارك است، كه بطوريكه نقشه هاي منتشر شده در دسامبر 2006 نشان مي دهند، سرحدات مورد توافق از ميان جزيره هنس عبور مي كند.
نزديكي جغرافيايي كانادا به ايالات متحده بطور تاريخي دو كشور را در دنياي سياست نيز به هم پيوند زده است. موقعيت كانادا مابين اتحاد جماهير شوروي (روسيه كنوني) و ايالات متحده، در طول جنگ سرد از اهميت سوق الجيشي برخوردار بوده است؛ چرا كه فراز قطب شمال و كانادا، سريعترين مسير هوايي بين دوكشور بوده و مستقيم ترين مسير براي موشك هاي بالستيك قاره پيما محسوب مي شده. از پايان جنگ سرد به بعد، انتظار رو به رشدي مبني بر امكان ايجاد اهميت فزاينده اي در ادعاهاي دريايي منطقه قطبي كانادا، در صورتي كه گرمايش جهاني يخ ها را به قدر كافي براي گشايش گذرگاه شمال غربي ذوب كند ،وجود داشته است.
به همين ترتيب، بيم آن مي رود كه جزيره مورد اختلاف – و ريز – هنس (متعلق به دانمارك)، در تنگه نارس مابين جزيره السمر و گرينلند شمالي، نقطه آغازي براي چالش هايي در مورد ادعاهاي كلي حاكميت كانادا در شمال گردد.
منابع طبيعي
فراواني منابع طبيعي كانادا، در اهميت مستمر اين منابع در اقتصاد كانادا منعكس مي گردد. صنايع اصلي مبتني بر منابع عبارتند از شيلات، جنگلداري، كشاورزي، محصولات نفتي و استخراج معدن.
صنعت ماهيگيري بطور تاريخي يكي از قدرتمندترين صنايع كانادا بوده است. توده هاي بي همتاي ماهي كد در منطقه دريايي گرند بنكس خارج از نيوفاندلند اين صنعت را در قرن شانزدهم كليد زد. امروزه اين توده ها تقريبا تهي شده، و محافظت دز آن ها به دغدغه اي در استان هاي آتلانتيكي تبديل شده است. در ساحل غربي، توده هاي ماهي تون در حال حاضر محدود هستند. جمعيت كمتر تهي شده (ولي در عين حال به شدت كاهش يافته) ماهي هاي آزاد، به پيش برد يك صنعت ماهيگيري قدرتمند ادامه مي دهند. كانادا مدعي محدوده 12 مايل دريايي (22 كيلومتري) اقليم دريايي، منطقه مجاور به ميزان 24 مايل دريايي (44 كيلومتر)، منطقه ويژه تجاري به ميزان 200 مايل دريايي (370 كيلومتر) و فلات قاره اي به ميزان 200 مايل دريايي (370 كيلومتر) يا لبه محدوده قاره اي مي باشد.
جنگلداري مدتهاي مديدي يك صنعت عمده در كانادا به شمار مي آمده. محصولات جنگلي يك پنجم صادرات كشور را شامل مي شود. استان هاي داراي بزرگ ترين صنايع جنگلي عبارتند از بريتيش كلمبيا، انتاريو و كبك. پنجاه و چهار درصد از خاك كانادا پوشيده از جنگل است. جنگل هاي سوزني برگ شمالي، چهار پنجم مناطق جنگلي كانادا را به خود اختصاص مي دهد.
پنج درصد خاك كانادا زمين مزرعي مي باشد كه هيچ قسمت از آن براي بهره برداري دائمي نيست. سه درصد از خاك كانادا توسط چراگاه هاي دائمي پوشيده شده است. كانادا داراي 7,200 كيلومتر مربع (2,800 مايل مربع) زمين تحت آبياري مي باشد (اين تخمين مربوط به سال 1993 است). مناطق كشاورزي در كانادا شامل مرغزار هاي كانادايي، سرزمين اصلي تحتاني و جلگه داخلي بريتيش كلمبيا، حوزه رودخانه سنت لورنس و استان هاي دريايي كانادا مي باشد. محصولات اصلي كشاورزي كانادا در بر گيرنده كتان، جو دو سر، گندم، ذرت، جو، چغندر قند و چاودار در مرغزار ها؛ كتان و ذرت در انتاريوي غربي؛ جو دو سر و سيب زميني در استان هاي دريايي مي باشد. ميوه و سبزيجات بطور مقدماتي در دره آناپوليس نوا اسكوشيا، انتاريوي جنوب غربي، منطقه نعل طلايي انتاريو، در امتداد ساحل جنوبي خليج جرجيان و در دره اوكاناگان بريتيش كلمبيا به عمل مي آيند. گاو و گوسفند در دره هاي بريتيش كلمبيا، گاو، گوسفند و خوك در مرغزار ها، گاو و خوك در انتاريوي غربي، گوسفند و خوك در كبك، و گوسفند در استان هاي دريايي پرورش داده مي شوند. مناطق مهم صنايع لبني در نوا اسكوشياي مركزي، نيوبرانزويك جنوبي، دره سنت لورنس، انتاريوي شمال شرقي، انتاريوي جنوب غربي، دره رود سرخ (رد) در مانيتوبا و دره هاي بريتيش كلمبياي شرقي، در جزيره ونكوور و سرزمين اصلي تحتاني وجود دارند.
بالابر هاي غله در آلبرتا
سوخت هاي فسيلي منابع تازه توسعه يافته تر كانادا، شامل نفت و گاز تحت استخراج از ذخاير حوزه رسوبي كانادايي غربي از اواسط 1900 مي باشند. گرچه ذخاير نفت خام اندك تر مي باشند، توسعه هاي فن آوري در دهه هاي اخير، توليد نفت در اويل سندز آلبرتا را تا جايي فرا گشايي كرده كه امروزه كانادا داراي يكي از بزرگ ترين ذخاير نفت در جهان مي باشد. در ساير اشكال، كانادا مدتهاست كه از ذخاير بزرگ ذغال سنگ و گاز طبيعي بهره برداري مي كند.
منابع معدني كانادا متنوع و گسترده مي باشند. در گستره زره كانادايي و شمال، ذخاير عظيم آهن، نيكل، روي، مس، طلا، سرب، موليبدن، و اورانيوم وجود دارند. مراكز تراكم الماس بزرگي جديدا در قطب شمال گسترش يافته اند كه كانادا را به يكي از بززرگ ترين توليد كنندگان جهان تبديل مي كند. در سرتاسر زره، شهرهاي معدني بسياري وجود دارند كه به استخراج چنين مواد معدني اشتغال دارند. بزرگترين و مشهورترين آنها، سادبري در انتاريو مي باشد. سادبري، از فرايند عادي شكل گيري مواد معدني در زره مستثني مي باشد؛ چرا كه شواهد مهمي مبني بر اينكه حوزه سادبري، يك حفره ايجاد شده در اثر برخورد شهاب سنگ در دوران باستان است، در دست مي باشد. منطقه مجارو غير عادي مغناطيسي تماگامي كه اشتهار كمتري دارد، داراي شباهت هاي تكان دهنده اي با حوزه سادبري است. ناهمگوني مغناطيسي آن بسيار با حوزه سادبري مشابهت داشته، و بنابراين مي تواند دومين حفره متاثر غني از فلزات بشمار رود. زره همچنين توسط جنگل هاي پهناور سوزني برگ شمالي پوشيده شده كه صنعت الوار پر اهميتي را پشتيباني مي كند.
بسياري از رودخانه هاي كانادا ميزبان توليد گسترده نيروي برقآبي بوده اند. سدهاي بسياري كه گسترش آنها در بريتيش كلمبيا، انتاريو، كبك و لبرادور تمركز بيشتري دارد، مدتهاي مديد است كه تامين كننده يك منبع پاكيزه و قابل اطمينان انرژي هستند.
خطرات طبيعي
يخچال هاي بهم پيوسته دائمي در شمال مانعي جدي در برابر گسترش مي باشد. طوفان هاي گردبادي از شرق كوه هاي راكي، كه حاصل مخلوط شدن احجام هوا از قطب شمال، اقيانوس آرام، و قسمت هاي داخلي آمريكاي شمالي مي باشد، مولد بيشترين باران و برف كشور مي باشد.
مسائل زيست محيطي جاري
آلودگي هوا و باران هاي اسيدي ناشي از آن، درياچه ها را بشدت تحت تاثير قرار داده و جنگل ها را نابود مي كند. صنايع ذوب فلزات، تاسيسات بكار گيرنده سوخت ذغال سنگ، و گازهاي خروجي خودروها، بهره وري درحوزه هاي كشاورزي و جنگل را تحت تاثير قرار مي دهد. و آب هاي اقيانوسي توسط فعاليت هاي كشاورزي، صنعتي، استخراج معادن، و جنگلداري آلوده مي گردند.
تغييرات آب و هواي جهاني و گرمايش ناحيه قطبي محتمل است كه تغييرات عمده اي در محيط زيست به بار آورند كه شامل انقراض خرس قطبي، كشف منابع و سپس استخراج آنها و مسير حمل و نقل جايگزيني براي كانال پاناما از طريق گذرگاه شمال غربي.
نقاط سرحدي
نقشه توپوگرافيكي (ارتفاع نگاري)
شمالي ترين نقطه در سرحدات كانادا كيپ كلمبيا در جزيره السمر متعلق به نانوات (83 درجه و 08 دقيقه شمالي و 74 درجه و 13 دقيقه غربي) مي باشد. قطب شمال در 90 درجه شمالي شمالي ترين نقطه آبي است. شمالي ترين نقطه زمين اصلي كانادا مورچيسون پرومونتوري در شبه جزيره بوثيا واقع در نانوات (71 درجه و 58 دقيقه شمالي) مي باشد.
جنوبي ترين نقطه جزيره ميدل در درياجه اري واقع در انتاريو (41 درجه و 41 دقيقه شمالي و 82 درجه و 40 دقيقه غربي) مي باشد. جنوبي ترين نقطه آبي دقيقا در جنوب جزيره، بر روي مرز انتاريو – اوهايو (41 درجه و 40 دقيقه و 35 ثانيه شمالي) واقع شده. جنوبي ترين نقطه سرزمين اصلي كانادا پوينت پلي در انتاريو (41 درجه و 54 دقيقه و 23 ثانيه شمالي) مي باشد.
غربي ترين نقطه، باندري پيك 187 (141 درجه و 00 دقيقه و 7.128 ثانيه غربي) در انتهاي جنوبي مرز يوكون – آلاسكا كه بطور تقريبي خط 141 درجه غربي را دنبال كرده ولي هنگام حركت به طرف شمال، بطور بسيار اندك به شرق متمايل مي گردد.
شرقي ترين نقطه كيپ اسپير در نيوفاندلند (47 درجه و 31 دقيقه شمالي و 52 درجه و 37 دقيقه غربي) مي باشد. شرقي ترين نقطه سرزمين اصلي كانادا كيپ سنت چارلس در لبرادور (52 درجه و 13 دقيقه شمالي و 55 درجه و 37 دقيقه غربي) است.
كم ارتفاع ترين نقطه سطح دريا در ارتفاع 0 متري است در حاليكه مرتفع ترين نقطه مونت لوگان در ارتفاع 5,959 متري (19,550 فوتي) مي باشد.
صعب الوصول ترين نقطه كانادا رودخانه جك فيش در آلبرتا (عرض جغرافيايي: 59 درجه و دو دقيقه و شصت ثانيه شمالي، طول جغرافيايي: 112 ذرجه و 49 دقيقه و 60 ثانيه غربي) است.
نقل از ویکیپدیا
در جستجوي پرنده كوچك خوشبختي، با كوله باري از خاطرات تلخ و شيرين، مرز دشوار دلبستگي ها پيش رو، بسوي ناشناخته هاي دور، آنجا كه سرنوشت با فراز و نشيب اسرارآميزش ما را فرا مي خواند، رهسپاريم.